اوراق رسمى ( دولتى ) كه در دسترس داشته جمع آورى كرده ، و از متن كتاب چنين بر مىآيد كه صورتهاى مزبور متعلق به ماليات سال 225 هجرى است . « 1 » ضمنا اسم بعضى از نواحى چون سند و افريقيه در صورتهاى مالياتى متن كتاب نيامده است ؛ شايد كه در آن زمان ماليات اين نواحى قطع شده و يا جهات ديگرى داشته كه معلوم نيست . « 2 » متن كتاب الخراج قدامه در نيمهء قرن گذشته در اروپا شناخته شد . بعد از آنكه شارل شيفر Charles Sehefer فرانسوى نسخهء خطى آن را در استانبول يافت ، آن را استنساخ كرد و در كتابخانهء ملى پاريس به امانت گذاشت ، سپس همقطارش دى سلان عهده‌دار اولين تحقيقات دربارهء آن كتاب شد و خلاصه‌اى از آن را در 1862 م به چاپ رسانيد . به دنبال او اشپرنگر Sprenger يك ارزيابى از قسمت جغرافيائى كتاب داد و دخويه قسمتهاى گزيده‌اى از منزلهاى پنجم و ششم كتاب را ضميمهء المسالك الممالك ابن خرداذبه در سرى ( مجموعهء ) انتشارات جغرافياى عربى به چاپ رسانيد . زيرا به سبب محتواى جغرافيائىاش از اهميت خاصى برخوردار است . « 3 » در ترجمه‌اى كه به نظرتان مىرسد ، سعى شده است مفهوم عبارات آن چنان كه مراد مترجم بوده به فارسى روان ترجمه گردد . مبناى ترجمه كتاب نسخهء افست شدهء چاپ ليدن 1889 م بوده كه به روش دخويه بچاپ رسيده است . علاوه بر آن قسمتهايى از ترجمهء خود را با ترجمهء فرانسه كتاب كه توسط دخويه انجام شده ، تطبيق داده‌ام . ضمنا اعلام كتاب را در كتب معتبر جغرافيايى تحقيق و بررسى كرده و در پاورقى درج كرده و در قرائت نامهاى كتاب از اسامى لاتين موجود در ترجمهء فرانسه پيروى كرده‌ام . دكتر حسين قره چانلو

--> ( 1 ) تاريخ تمدن اسلام ، جرجى زيدان ، ج 2 ، ص 264 . ( 2 ) ايضا همان كتاب ، ج 2 ، ص 262 . ( 3 ) معهد تاريخ العلوم العربية و الاسلاميه ، فواد سزگين ، استانبول ، چاپخانه كويريلى ، شماره 1076 . Book on Taxation and Official Correspondence . Kitab al - Kharaj wa - Sinaat al - Kitaba . Edited by Fuat Sezgin . 1986 , P . 5 .